Bí quyết nuôi dưỡng con trong giai đoạn 2 - 6 tuổi

Mẹ thắc mắc điều trước tuổi đến trường của bé? Hãy để các chuyên gia Nuti IQ chia sẻ hành trình nuôi dưỡng con thông minh cùng Mẹ nhé!

Tôi nghe nhiều người nói 0-6 tuổi là thời kỳ vàng của phát triển não bộ. Hiện con tôi đã 6 tuổi rồi, bé đang phát triển ở mức nào trong thời kỳ vàng này vậy?

Thạc sĩ - Bác sĩ Trần Thị Hồng Loan:

 Đến 6 tuổi, não bộ của bé đã đạt đến kích thước gần như 100% so với não người trưởng thành rồi, bé đủ khả năng tiếp nhận thông tin và học hỏi, là cơ sở để bé bước vào lớp 1.  Từ lúc mới sinh ra, não bộ bé liên tục phát triển từ 25% đến 100% kích thước não người lớn, đồng thời các tế bào não bộ và các liên kết thần kinh cũng liên tục tăng nhanh. Chính vì thế, bố mẹ nên nắm bắt thời kỳ vàng này để có áp dụng chế độ dinh dưỡng và các phương pháp giáo dục sớm nhằm nuôi dưỡng con thông mình. 

Bé nhà mình hơn 2 tuổi rồi, ở tuổi này thì ngoài việc ăn uống bình thường, nên bổ sung thêm hàm lượng sữa mỗi ngày bao nhiêu là phù hợp?

Bác sĩ CK1 Hoàng Hồ Thống Nhất:

Vào tầm tuổi này, bé cần khoảng 1.300 – 1.600kcal/ngày, tương đương mỗi ngày bé cần khoảng 3-4 bát cơm với các món ăn giàu đạm, rau củ. Bên cạnh đó, mỗi ngày bé nên được bổ sung 400-500ml sữa và các chế phẩm từ sữa. 

Bé nhà tôi 3 tuổi, từ nhỏ rất ngoan nhưng đến lúc này lại đôi khi tỏ ra phản kháng và rất dễ hờn dỗi, ‘ăn vạ’ bố mẹ nếu không vừa ý. Chuyện này là vì sao?

Bác sĩ CK1 Trần Thị Minh Nguyệt:

2-3 tuổibắt đầu bị mắc kẹt giữa việc muốn độc lập chính  mình và thực tế rằng trẻ vẫn không thể rời khỏi vòng tay bố mẹ. Điều này làm cho cơn “cáu giận” của bé xuất hiện dễ dàng hơn, đặc biệt khi trẻ quá mệt, đói, hoặc trải qua một số căng thẳng nào đó. Khi giận, trẻ sẽ kêu khóc ầm ĩ, thậm chí chẳng ngại đá hay la hét hoặc làm tổn thương chính mình.

 

Cơn giận là một phần của sự phát triển tình cảm, xảy ra thường xuyên khi trẻ 2 và 3 tuổi và giảm dần ở tuổi lên 4 hoặc 5.

Bạn không thể ngăn chặn tất cả các cơn cáu giận của trẻ. Nếu bạn vỗ về hay tỏ ra quá lo lắng, trẻ hiểu rằng mình được chú ý và có thể “làm quá”. Lúc này, hãy thật bình tĩnh. Thay vì cấm đoán không cho trẻ làm việc này việc kia, hãy cho trẻ vài lựa chọn thay thế hoặc tìm cách phân tán sự tập trung của trẻ.

Gia đình tôi ăn chay trường, bé nhà tôi 4 tuổi vẫn uống sữa, chủ yếu sữa đậu nành, không ăn thịt, cá, vậy có cung cấp đủ dưỡng chất phát triển trí não cho bé không?

Bác sĩ CK1 Hoàng Hồ Thống Nhất:

Ăn chay đúng cách giúp chúng ta phòng chống nhiều bệnh tật và sống thọ hơn. Tuy nhiên, chế độ ăn chay không ăn thịt, cá, gia cầm, trứng, sữa có thể làm mất cân bằng về mặt dinh dưỡng, thiếu các acid amin thiết yếu, vitamin B12, kẽm, sắt,… có nhiều trong thực phẩm nguồn gốc động vật. Đối với trẻ em đang lớn, các cơ quan tiếp tục hình thành và phát triển nhất là não bộ cần có nhu cầu cao về năng lượng, và các dưỡng chất cho trí não đều bị thiếu nếu trẻ em ăn chay tuyệt đối và lâu dài. Theo nhu cầu sinh lý của lứa tuổi thì nhu cầu protein và chất béo cho trẻ em dưới 2 tuổi khoảng 70% có nguồn gốc từ động vật. Vì vậy, tốt nhất không nên cho trẻ ăn chay theo gia đình, nếu không thể thay đổi thì phải chọn cách ăn chay nên có thêm trứng và sữa, nhất là sữa công thức có bổ sung các dưỡng chất cho trí não. Biết cách kết hợp các món ăn như rau đậu và các loại hạt, ngũ cốc và sản phẩm từ sữa, ăn các loại hạt có dầu, phô-mai, mầm lúa mì... Bổ sung viên sắt và vitamin B12 theo ý kiến bác sĩ. Thân ái chào bạn!

Từ lúc gần 4 tuổi đến giờ (bây giờ bé 5 tuổi 1 tháng), bé nhà tôi liên tục hỏi ba mẹ “vì sao thế này” “tại sao thế kia” khiến tôi đôi khi cũng… quá tải. Vì sao trẻ lại hay hỏi như thế?

Thạc sĩ - Bác sĩ Trần Thị Hồng Loan:

Những câu hỏi “tại sao” của trẻ thực sự khiến nhiều bố mẹ muốn nổi điên, nhưng đây là dấu hiệu phát triển kỹ năng tư duy lành mạnh của trẻ, là cánh cửa mở ra những điều mới mẻ, lạ lẫm cho bộ não đang khao khát tìm hiểu của trẻ.

Đến tuổi này, kỹ năng ngôn ngữ để thể hiện bản thân của trẻ đã khá tốt. Trẻ sẽ tận dụng lời nói của mình như là cộng cụ để tìm hiểu về mọi vật, thay vì trước đó chỉ có thể dùng tay và miệng. Bạn nên trả lời chính xác cho trẻ nếu biết chắc mình đúng. Nếu không biết, đừng ngại thừa nhận, sau đó bạn có thể cùng bé đọc sách, lên mạng internet hoặc hỏi người có chuyên môn để tìm thông tin. Trả lời tận tình những câu hỏi tại sao của trẻ là cách bạn ươm mầm tình yêu học tập, nghiên cứu và sự kiên nhẫn của trẻ trong tương lai.

Có phải đến 6 tuổi là não bé đã phát triển hoàn thiện rồi hay không?

Thạc sĩ - Bác sĩ Trần Thị Hồng Loan:

Từ 0-6 tuổi là giai đoạn não bộ bé phát triển mạnh nhất, các tế bào thần kinh đang phát triển rất nhanh về số lượng và chất lượng, trong đó đáng chú ý nhất là giai đoạn từ 0-2 tuổi, lúc này não bộ của bé đã hoàn thiện đến 80%. Đến 6 tuổi não trẻ gần như đạt 100% trọng lượng não người lớn.

Làm thế nào để kích thích trí tưởng tượng, khả năng tập trung và ghi nhớ của bé? Bé nhà tôi đang gần 4 tuổi.

PGS.TS.NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh:

Bạn có thể áp dụng các trò chơi trí nhớ cho bé nhà minh. Hầu hết các bé đều rất thích được mẹ đọc truyện cho nghe. Bạn có thể giở sách có những bức hình ra và tìm cách kể những chuyện liên quan đến hình ảnh đó một cách thật sống động, ấn tượng. Sau khi kể xong, bạn hãy úp hình ảnh đó xuống và nêu lên câu hỏi: “Bức ảnh này là gì nhỉ”. Khi bé bị lôi cuốn vào câu chuyện hấp dẫn bạn kể, dù không được nhìn hình nữa, bé vẫn có thể nhớ ra những chi tiết liên quan đến hình ảnh và câu chuyện bạn vừa kể. Như vậy, bạn vừa khơi gợi được khả năng tập trung – ghi nhớ - phản xạ của bé rồi đấy.

Chị có sử dụng đạo cụ hay áp dụng phương pháp nào khi chơi với bé không?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Tôi có tìm hiểu nhiều phương pháp dạy trẻ, trong đó có phương pháp Glenn Doman – và tôi đã linh hoạt áp dụng với Hiền tăng cường khả năng chơi cờ vua của con. Theo đó, tôi giúp con tăng cường trí nhớ bằng cách cho bé nhận diện màu sắc, cầm nắm đồ vật, kích thích các giác quan của bé. Từ khi bé 2 tuổi tôi đã cho bé cầm nắm và chơi với các quân cờ, nhận biết được quân cờ trắng và quân cờ đen, biết gọi tên các quân cờ. Đến lúc bé Hiền hơn 3 tuổi, khi đã thành thục những điều đó rồi, tôi mới bắt đầu dạy cho bé một số nước đi cơ bản. Vì Hiền có một phần năng khiếu và được kích thích, nuôi dưỡng từ nhỏ nên bé thích và tiếp thu rất nhanh.

Từ lúc Nhật Nam 2 tuổi trở lên, những nhóm dưỡng chất chị quan tâm bổ sung hàng ngày cho Nam là gì? Và nguồn bổ sung của những chất dinh dưỡng ấy là các món ăn hay chế phẩm nào?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Có 4 nhóm dưỡng chất mình nghĩ là vô cùng quan trọng trong giai đoạn này, đó là: chất bột, chất béo, chất đạm, vitamin và khoáng chất.
Mình tận dụng các chế phẩm từ thiên nhiên. Mình cho Nam ăn cơm, mỗi bữa lưng bát hoặc có thể nắm cơm theo kiểu người Nhật. Ăn nhiều rau xanh, hoa quả, uống sữa hàng ngày. Ăn thịt, trứng, cá. Mình đặc biệt rất thích cho Nam ăn cá. Mình hay làm món cá hấp hoặc cá sốt cà chua. 

Hình thức giáo dục khen thưởng đôi khi có tác dụng hai chiều, có khi nào bé chơi cờ chỉ vì được thưởng sau đó mà không vì thực sự thích không?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Lúc đầu chỉ là những món quà nhỏ để thu hút bé. Sau này – Khi bé đi thi đấu nhiều, được sống trong môi trường tập thể đông vui, gặp gỡ nhiều bạn bè, được đi tham quan nhiều nơi và ăn nhiều món ngon lạ,… động lực đó lớn hơn những món quà nhỏ kia nhiều lắm. Ba mẹ cũng luôn động viên Hiền rằng năng khiếu chỉ là nhất thời thôi, quan trọng là phải luyện tập. Khen ngợi phù hợp cũng là một cách động viên.

Trẻ con từ 0-6 tuổi thường nhát ăn cá, ăn rau hoặc nhóm các thức ăn giàu vitamin và khoáng chất. Bé Nam nhà mình lúc nhỏ có hay như vậy hay không, nếu có, chị làm cách nào để đảm bảo bé vẫn được bổ sung đầy đủ những dưỡng chất này?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Không, vì Nam ăn sam sưa từ lúc mới tập ăn dặm nên Nam thích tất cả mọi đồ ăn. Mình hay thay đổi hình thức của việc nấu nướng, khi luộc, khi hấp nên Nam thích ăn rau củ. Mình cũng hay trang trí khay ăn vì thế Nam rất chờ đợi đến bữa ăn.

Chị có thể điểm lại những phương pháp giáo dục chính của chị xuyên suốt thời kỳ giai đoạn vàng 0-6 tuổi của Nhật Nam không?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Không có một phương pháp nào là xuyên suốt. Chị áp dụng tất cả những điều:

- Cho con được trải nghiệm

- Được hòa mình với thiên nhiên

- Được tò mò và khám phá

- Được tìm hiểu về thế giới xung quanh

- Được khuyến khích để điều chỉnh hành vi

- Được khen thưởng và động viên kịp thời

- Được làm việc theo thời gian biểu

- Được học cách tự lập

Còn lại cũng không quá coi trọng một phương pháp nào cả. Phương pháp tốt nhất chính là sự chỉ dẫn của trái tim bố mẹ.

Lúc nhỏ, Nam đã có lịch trình học hành, thi cử, tham gia các chương trình,… khá bận rộn. Phương pháp của chị để dù bé bận rộn hoặc di chuyển nhiều thì vẫn ăn uống đảm bảo đủ các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển là gì?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Nếu phải di chuyển gần thì mình cố gắng làm đồ ăn mang theo. Còn nếu ở xa thì mình hay có những đồ ăn vặt trong túi, một chút phô mai, sữa, những hộp đồ ăn sẵn của Nhật, nước uống... Nam cũng hay ăn cùng các cô chú trong ekip.

Qua sách báo có thể cảm nhận thấy Nam là một cậu bé sống rất tình cảm, hay viết thư động viên và chia sẻ với ba mẹ kể cả lúc ở nhà lẫn đi học xa nhà. Theo chị yếu tố này là do bản chất bé tự có hay vì cách nuôi dưỡng của gia đình mình?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Mình nghĩ là cả hai yếu tố trên. Nam vốn là cậu bé tình cảm nhưng Nam cũng được rèn luyện về trí thông minh cảm xúc qua nhiều con đường:

- Bố mẹ làm gương

- Được thực hành

- Được khuyến khích và hướng dẫn

- Tích lũy thông qua việc đọc sách báo và trải nghiệm bản thân.

Với lịch trình bận rộn như vậy, chị làm thế nào để bé đủ tinh thần và sức khỏe tham gia tất cả các hoạt động đó, chị có chế độ dinh dưỡng nào đặc biệt không?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Nếu không có sức khỏe thì không thể nào cân bằng được nên tôi luôn rất chú tâm vấn đề này. Hiền có amidan to nên dễ bị ốm lắm. Sáng sáng tôi cho cháu ngậm nước muối, vệ sinh răng miệng sạch sẽ. Buổi sáng thì nhất định không được bỏ bữa, ngoài trứng thịt cá, còn bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết nữa. Ví dụ vào mùa đông, ở miền Bắc không có nắng nhiều nên thức ăn phải có Vitamin D3, lúc bé tiêu hóa kém thì bổ sung men. Ngoài ra, tôi cũng cho bé uống sữa, tùy từng giai đoạn sữa mà chọn loại thích hợp cho bé.

Có những quan điểm trái chiều về việc giáo dục sớm là nhồi nhét kiến thức. Ví dụ: 4 tuổi đã cần đi học chữ để vào lớp 1 theo kịp học trình với bạn bè. Chị nghĩ sao về quan điểm trên?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Giáo dục mà nhồi nhét thì ở độ tuổi nào cũng không nên, nhất là khi trẻ 4 tuổi. Sở dĩ có quan điểm trên vì mọi người chưa hiểu hết về giáo dục sớm, mọi người chỉ nghĩ đơn giản, giáo dục sớm nghĩa là dạy chữ, dạy làm toán.Nếu mình hiểu nghĩa của từ “dạy” một cách rộng mở và sâu sắc thì chị nghĩ quan điểm trên là sai. Chỉ cần bạn nắm lấy tay con, chơi ú òa trên bàn tay, thế cũng có nghĩa là dạy rồi. Vậy nên, có thể dạy con ngay khi con chào đời. Đừng nghĩ dạy có nghĩa là trẻ ngồi vào bàn và bạn là người hướng dẫn. Hãy nghĩ mọi hoạt động bạn làm với con đều có mục đích giáo dục, khi đó bạn hiểu là bạn đang làm vai trò của người hướng dẫn khi con bạn vừa chào đời.

Chị có quan tâm đến những dưỡng chất để phát triển trí não cho bé hay không?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Dĩ nhiên rồi, tôi hay chọn thực phẩm tươi sống bổ sung đạm, DHA, ARA, sắt,… và nhiều chất khác cho cháu. Những chất này có nhiều trong thịt, trứng, hải sản,… Cũng có nhiều sản phẩm bổ sung các dưỡng chất này như sữa chẳng hạn. Lúc đi chợ tôi luôn nghĩ cách cân bằng thực đơn, phải vừa có đạm, xơ, vitamin,… Tùy món bé thích mà tôi sẽ thay đổi thực đơn liên tục cho hợp khẩu vị, nhưng phải đảm bảo đủ chất để con có sức khỏe và kích thích não bộ con phát triển.

Rất nhiều gia đình trẻ, đặc biệt là đứa con đầu tiên trong gia đình – về cách giáo dục thì cũng 9 người 10 ý, không biết chị có gặp khó khăn gì khi thống nhất phương pháp dạy Nam với ông xã cũng như các thành viên trong gia đình không ạ?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Tất nhiên là có. Nhiều quan điểm của chị trong giáo dục Nam ban đầu không được sự đồng tình của mọi người. Nhưng mình kiên trì thuyết phục bằng chính sự tiến bộ của con, niềm vui của con.

Bé nhà mình được 28 tháng tuổi mà chưa nói được nhiều, vậy có phải là bé chậm nói ? việc chậm nói có ảnh hưởng gì đến sự phát triển trí não của bé?

PGS.TS.NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh:

Trẻ em khi được 12 tháng tuổi đã nói được khoảng 2-3 từ đơn, đến 18 tháng bé có thể nói được khoảng 20-50 từ và hơn thế khi được 2 tuổi. Thời điểm trẻ biết nói  không giống nhau, nhưng đến 2 tuổi mà chưa nói được từ nào thì coi như chậm nói. Trẻ chậm nói có thể do có vấn đề ở cơ quan phát âm (lưỡi, răng, hàm, vòm họng..), hay cơ quan thính giác (do điếc bẩm sinh hoặc mắc phải) do tự kỷ hoặc do yếu tố tâm lý, giáo dục làm rối loạn ngôn ngữ của trẻ.). Vì vậy, khi thấy trẻ chậm nói, bạn nên đưa bé đến bác sĩ chuyên khoa tai-mũi-họng để phát hiện kịp thời nguyên nhân và điều trị theo sự hướng dẫn. Một đứa trẻ phát triển bình thường về thể chất, tinh thần thì việc chậm nói không ảnh hưởng đến sự phát triển trí não. Thậm chí có những trẻ chậm nói nhưng sau đó bé thể hiện trí thông minh và tài năng hơn người. Với con bạn, 28 tháng tuổi tuy chưa nói được nhiều nhưng cháu cũng đã nói được, vì vậy bạn và gia đình cần phải tăng cường giao tiếp và thường xuyên dạy cho trẻ tập nói đúng thì sau một thời gian trẻ sẽ nói tốt. Chúc bạn thành công.

Thắng test chức năng đặt câu hỏi

PGS.TS.NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh:

test chuyên gia trả lời

Đặt câu hỏi