Bí quyết nuôi dưỡng con trong giai đoạn 1 - 2 tuổi

Mẹ thắc mắc điều gì khi bé đến tuổi học ăn học nói? Hãy để các chuyên gia Nuti IQ chia sẻ hành trình nuôi dưỡng con thông minh cùng Mẹ nhé!

Gen di truyền có quyết định được sự thông minh của bé hay không? Con của tôi đã 1,5 tuổi rồi, giai đoạn này não bộ của bé phát triển đến mức độ nào?

Thạc sĩ - Bác sĩ Trần Thị Hồng Loan:

Gen di truyền chỉ quyết định 20% sự thông minh của bé, 80% còn lại phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng và các trải nghiệm mà bé được bố mẹ định hướng giáo dục ngay từ 0-6 tuổi, giai đoạn vàng của phát triển não bộ.

Trong giai đoạn 1,5 tuổi, não bộ của bé đang phát triển rất nhanh để đến 2 tuổi, kích cỡ não của bé đạt đến 80% kích thước não người trưởng thành. 

Đến khi nào thì nên cho bé ăn cơm và các dưỡng chất cần bổ sung cho bé trong giai đoạn tập ăn cơm là gì?

Bác sĩ CK1 Hoàng Hồ Thống Nhất:

Khi bé có 16 răng, bạn có thể tập cho bé ăn cơm nát. Đến khi bé đủ 20 răng thì hãy tập bé ăn cơm hạt. Vì phải có răng hàm thì bé mới nghiền nát được thức ăn cứng, đảm bảo tiêu hóa tốt. Chú ý, đừng đợi đến sau 3 tuổi mới tập bé ăn cơm, khi đó là quá muộn, bé đã có thói quen lười nhai, sẽ dẫn đến biếng ăn.

Bữa ăn của bé trong giai đoạn này vẫn cần đảm bảo đủ 4 nhóm: tinh bột, đạm, béo, rau củ. Đồng thời bổ sung các chất béo không no tốt cho trí não và thị giác như DHA, ARA, omega 3, omega6,… Bé cần 500-600ml sữa công thức phù hợp/ngày.

Bé nhà tôi 19 tháng tuổi, sự phát triển của bé nên ở mức nào là phù hợp trong giai đoạn này?

Bác sĩ CK1 Trần Thị Minh Nguyệt:

Từ 18 đến 21 tháng tuổi, khả năng ngôn ngữ của bé bùng nổ một cách nhanh chóng. Trẻ có thể dùng đến 160-170 từ vựng. Ở độ tuổi này, bé có thể tự đi được, biết kéo đẩy đồ chơi và tự giữ thăng bằng. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn đỉnh điểm các hành vi khó chịu ở trẻ. Đây là hành vi rất bình thường vì trẻ vẫn đang tìm hiểu các khái niệm xã hội . Ngoài ra, trẻ còn có thể sợ hãi gặp người lạ. Giai đoạn này, hãy hết sức kiên nhẫn và quan tâm trẻ, ba mẹ tuyệt đối không nên dễ nóng giận mà cấm đoán la mắng trẻ, sẽ ảnh hưởng không tốt về sau. 

Con gái tôi 18 tháng tuổi, cao 85 cm, nặng 13 kg. Sợ cháu dư cân nên tôi hạn chế không cho cháu dùng chất béo, cũng như giảm số lượng sữa. Như vậy có ảnh hưởng sự phát triển của cháu không?

Bác sĩ CK1 Trần Thị Minh Nguyệt:

Chào bạn! Chiều cao, cân nặng của bé nhà mình vẫn trong giới hạn bình thường. Nếu bạn không kiểm soát chế độ ăn uống cháu dễ bị dư cân. Với người lớn, để đề phòng bệnh rối loạn mỡ máu, bệnh dư cân béo phì thường được các bác sĩ khuyên hạn chế chất béo. Nhưng với trẻ em, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, là giai đoạn trẻ tăng trưởng và phát triển nhanh cả về thể chất và tinh thần, nhất là hệ thần kinh. Trọng lượng não tăng nhanh trong những năm đầu đời, não bộ và các mô thần kinh rất giàu chất béo, nếu thiếu hụt trong khẩu phần ăn hàng ngày sẽ ảnh hưởng đến chức phận nhiều cơ quan, đặc biệt là trí não. Trẻ dưới 1 tuổi năng lượng do chất béo cung cấp > 40%, trẻ 1-2 tuổi 30-35% tổng năng lượng khẩu phần. Vì vậy, bạn không nên hạn chế chất béo trong khẩu phần ăn của cháu. Bạn nên tiếp tục cho cháu bú mẹ đến 24 tháng (nếu cháu còn bú) vì trong sữa mẹ giàu dưỡng chất cho trí não, giàu chất béo và giúp phòng bệnh dư cân béo phì ở trẻ. Nếu không đủ sữa mẹ, bạn có thể bổ sung sữa công thức phù hợp với bé nhất là những sữa có bổ sung những dưỡng chất cho trí não DHA, ARA, ALA, LA, Taurin, Cholin, Vitamin A, B, C, D và những khoáng chất Can xi, I-ốt, sắt, kẽm…

Để cháu có cân nặng chuẩn, không dư cân mà vẫn phát triển chiều cao, trí não tốt phải có chế độ dinh dưỡng cân đối, phù hợp nhu cầu phát triển của bé, không nên ép bé ăn nhiều quá nhu cầu, hạn chế các thức ăn nhiều đường ngọt. Bé từ 13-24 tháng ngày ăn 3 bữa chính, bổ sung 2-3 bữa phụ, mỗi bữa chính là 1 chén cháo đặc hoặc cơm nát nếu cháu có đủ răng nhai, trong đó có khoảng 30 g gạo, 30 g chất đạm (khoảng 2 muỗng canh thịt nạc băm hoặc tôm, cua, cá,...); chất béo 10g tương đương 2 muỗng canh dầu hoặc mỡ, 30 g rau củ quả để cung cấp Vitamin và chất xơ. Bạn không nên hạn chế sữa vì sữa là nguồn dưỡng chất quan trọng, cân đối, giàu chất dinh dưỡng, dễ hấp thu, dễ tiêu hóa. Số lượng sữa theo nhu cầu trên 500 ml mỗi ngày.

Dinh dưỡng hợp lý, vận động phù hợp lứa tuổi, tắm nắng, ngủ sớm, ngủ đủ giấc sẽ giúp cháu thông minh, phát triển toàn diện.

Bé nhà tôi 17 tháng tuổi và chỉ thích bám lấy mẹ, không thích chơi với bạn bè hay người lạ. Điều này có gì đáng lo không?

Bác sĩ CK1 Hoàng Hồ Thống Nhất:

Điều này là hoàn toàn bình thường, trẻ con giai đoạn này chưa sẵn sàng với giao tiếp xã hội, trẻ hay có tâm lí sợ hãi người lạ. Việc này thường kéo dài đến khi trẻ 2-3 tuổi.

 

Vì vậy, khi thấy trẻ không chơi cùng bạn, bạn không nên cho đó là thất bại hay tự chẩn đoán con có vấn đề về tâm lý. Không cần ép buộc trẻ chơi cùng bạn, hãy tận dụng cơ hội này để giúp con phát triển ý tưởng hay tập trung khám phá một trò chơi mới.

Con tôi 14 tháng tuổi, sự phát triển của trẻ con ở giai đoạn này thường là như thế nào?

Bác sĩ CK1 Trần Thị Minh Nguyệt:

Ở giai đoạn này, trẻ gần như lấy được thăng bằng để tự đi một mình, dù ban đầu còn loạng choạng và dễ té ngã. Song song, bé cũng rất thích nói chuyện cùng người lớn. Trẻ bắt đầu nói được một vài từ đơn. Nếu để ý kĩ, ba mẹ sẽ thấy giai đoạn này những hành động và trò chơi của bé đều sẽ phản ánh những gì trẻ quan sát và học được từ cách thức hoạt động của mọi vật. Bạn nên đảm bảo sự an toàn cao nhất có thể để trẻ có thể tự do và thoải mái chơi đùa mà không cần sự trợ giúp khi đối mặt với những tình huống nằm trong vòng kiểm soát.

Mới 13 tháng nhưng bé đòi ăn cơm chứ không thích cháo hay bột nữa. Việc này có ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa còn non nớt của bé hay không?

Thạc sĩ - Bác sĩ Trần Thị Hồng Loan:

Giai đoạn này vẫn còn rất sớm để tập cho bé ăn cơm, bé chưa đủ răng để nhai nên sẽ nuốt chửng thức ăn chứ không nhai nghiền nát, ảnh hưởng đến dạ dày. Khi đó lượng tinh bột không được hấp thu sẽ làm bé dễ bị còi xương, suy dinh dưỡng. Ngoài ra lượng thức ăn như thịt/tôm/cá/rau củ bé biết ăn cùng cơm trong giai đoạn này rất ít, không đáp ứng đủ nhu cầu.

 

Vì vậy bạn nên duy trì cho bé ăn cháo/bột, chế biến các món bột/cháo hợp khẩu vị của bé, đa dạng thực phẩm và thay đổi món thường xuyên để bé ăn ngon miệng. Cứ thế đến khi bé 2 tuổi thì bắt đầu tập cho bé ăn cơm nát trước. 

Bé nhà tôi 18 tháng tuổi, tôi muốn luyện cho bé sự khéo léo và khả năng tập trung. Có bài tập cụ thể nào cho tôi chơi với bé để phát triển những yếu tố này không?

PGS.TS.NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh:

Bạn có thể áp dụng trò chơi với bàn tay để rèn luyện cho bé sự khéo léo tinh xảo và khả năng tập trung. Bạn cho bé tập cầm nắm bút để vẽ nguệch ngoạc trên một tờ giấy to, hoặc bạn có thể cho bé chơi trò nhặt bi (thả bi vào lọ và tìm cách lấy bi ra), luồn dây qua lỗ,… Tùy mức độ của bé mà bạn chọn bài tập phù hợp ‘vừa tầm’ nhé. 

Ngoài cờ vua ra thì bé có sở thích hay năng khiếu nào khác không? Lý do mà anh chị hướng bé theo con đường chơi cờ là gì?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Ngoài cờ vua, Hiền cũng rất thích hát múa, vẽ, thích đọc truyện và xem hoạt hình. Điểm số các môn học văn hóa ở trường của Hiền cũng khá tốt, cô giáo hay khen cháu vẽ đẹp, thỉnh thoảng Hiền được chọn vào đội văn nghệ của lớp để tham gia biểu diễn nữa. Gia đình tôi luôn khuyến khích động viên Hiền phát triển mọi lĩnh vực như các bé khác. Tuy nhiên, theo quan sát cháu từ nhỏ, cảm thấy Hiền có tính cách trầm tính & dễ tập trung nên nên gia đình tôi định hướng bé theo đuổi bộ môn cờ vua này.

Từ 1-2 tuổi, thường thì các bé sẽ thay đổi khá nhiều về nhu cầu dinh dưỡng so với lúc mới sinh ra. Giai đoạn chuyển đổi này chị có chế độ dinh dưỡng và khẩu phần như thế nào để bé Nhật Nam tập thích nghi dần?

Chị Phan Thị Hồ Điệp:

Mình cho Nam ăn dặm chỉ huy* vì thế giai đoạn 1-2 tuổi là Nam đã tự ăn khá tốt rồi, không còn bỡ ngỡ với việc tự ăn cũng như việc chuyển đổi thức ăn nữa. Về khẩu phần, mình cố gắng tập cho bé ăn cùng với người lớn trong một khay ăn thu nhỏ. Thức ăn nấu từ mềm đến cứng hơn.

*ăn dặm chỉ huy (BLW): là phương pháp ăn dặm cho bé tự quyết định, tự ăn, tự khám phá và thưởng thức bữa ăn gia đình ngay từ lần ăn dặm đầu tiên.

Vậy gia đình có gặp khó khăn nào không khi Hiền cũng khá là đa dạng về sở thích và năng khiếu như thế?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Trẻ con đôi khi thay đổi sở thích liên tục, lúc thì thích làm cô giáo, khi thì ca sĩ, khi thì chơi cờ. Vậy nên cách dạy con cũng phải đa dạng để bé không cảm thấy nhàm chán và giữ vững được quan điểm của mình

Theo nhiều người thì nên để trẻ phát triển tự nhiên, sống đúng với lứa tuổi. Chị có nghĩ 0-6 tuổi là thời gian quá sớm để nuôi dạy bé thông minh không?

Chị Lê Thị Phương Liên:

Không phải quá sớm đâu, nếu bố mẹ cứ bỏ qua, không mài giũa thì sẽ rất hao phí năng khiếu của con. Bố mẹ vẫn nên theo dõi, định hướng cho con phát triển năng khiếu của mình.

Anh chị không cho bé đi học thêm, chỉ cần cho bé ở nhà hướng dẫn cho bé, không cần tốn thời gian đi học thêm. Lúc bé thích đọc truyện thì chị mua truyện về, những câu hỏi lý thú. Lâu lâu hay chơi trò chơi cùng con, bé rất thích được mẹ hỏi để bé động não trả lời. Đôi khi mẹ hơi bắt bẻ một tí để xem bé xử lí như thế nào, kích thích bé động não.

Trong giai đoạn này phải làm sao cho bé phát triển tốt não bộ thưa chuyên gia?

PGS.TS.NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh:

Trẻ nhỏ dưới 3 tuổi là thời kỳ trẻ phát triển toàn diện với một tốc độ nhanh, nên thời kỳ này còn được gọi là “giai đoạn vàng” hay “cửa sổ của cơ hội” của một con người. Nếu bỏ qua giai đoạn này mới tiến hành chăm sóc giáo dục trẻ sẽ là một sự sai lầm của các bậc phụ huynh. Để bé phát triển tốt não bộ cần phải lưu ý những nội dung sau:

1/ Về chế độ dinh dưỡng: Cần cho bé được bú sữa mẹ đầy đủ ngay từ sau khi sinh ra cho đến khi bé được 18 đến 24 tháng mới nên cai sửa bởi vì sữa mẹ là nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ em trong thời gian này. Trong sữa mẹ đặc biệt có các chất Lutein, Choline, DHA có thể tác động hiệp đồng hỗ trợ cho việc phát triển chức năng của não bộ và phát triển nhận thức. Các chất này không thể được tổng hợp trong cơ thể trẻ, mà được cung cấp từ chế độ ăn uống của người mẹ và các thức ăn bổ sung của bé. Vì vậy, các mẹ không nên cho con cai sữa sớm và khi cai sữa nên cai từ từ để bé thích nghi với chế độ ăn mới.

2/ Tăng cường chăm sóc giáo dục sớm đối với trẻ: thông qua các phương pháp chăm sóc giáo dục sớm giúp trẻ phát triển vận động, ngôn ngữ, cảm xúc, khám phá,tìm hiểu môi trường xung quanh, tìm hiểu toán học trong cuộc sống, âm nhạc, mỹ thuật, kỹ năng vệ sinh..sẽ làm cho não bộ của trẻ phát triển toàn diện, đặc biệt ở giai đoạn này não phải đang giữ vai trò chủ đạo.Để thực hiện được nhiệm vụ này, trước hết bạn cần phải thật sự thương yêu bé mà dành thời gian để được gần gủi chăm sóc, tương tác với bé và tìm hiểu các phương pháp giáo dục sớm để vận dụng vào việc dạy bé hàng ngày một cách khoa học.

Tóm lại, muốn não bé trẻ 1-2 tuổi phát triển tốt, muốn con khỏe mạnh, thông minh thì phải biết nuôi trẻ với một chế độ dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo các chất thiết yếu cho sự phát triển của não và phải biết kích hoạt não bằng các phương pháp chăm sóc giáo dục theo độ tuổi một cách khoa học, phù hợp với tâm sinh lý của bé.

Đặt câu hỏi